odcięcie

Odcięcie, czyli suspensja, z łacińskiego: abbreviatio per suspensionem – Najstarszy sposób skracania wyrazów pisanych w alfabecie łacińskim, znany ze starorzymskich inskrypcji.
Skracanie polegało na odcięciu końcowej części wyrazu i pozostawieniu liter początkowych lub tylko pierwszej litery. Jedyne pozostałe po odcięciu litery zwano litterae singularis lub później (od VI w. n.e.) syglami. Suspensja, pozbawiając wyraz końcówki, zmuszała czytającego do prawidłowego określenia form gramatycznych skróconego wyrazu poprzez wnioskowanie z kontekstu zdania.
Zapisywanie wyrazów przy pomocy sygli funkcjonowało w ramach powszechnie znanego systemu i nawet słabo wykształcony Rzymianin wiedział, co oznaczają pojedyncze litery skrótów. Przy pomocy sygli zapisywano więc imiona – podobnie jak czynimy to dzisiaj. Jednak rzymski system był bardziej przejrzysty, bowiem nie było sytuacji by identyczny skrót oznaczał dwa różne imiona: T. oznaczało Titusa, zaś imię Tiberius zapisywano jako Tib. Szczególnie często skróty przez odcięcie – w tym i sygle - spotykamy w powszechnie używanej rzymskiej terminologii prawno-ustrojowej:

RP. – Res Publica
S.P.Q.R. – Senatus Populusque Romanus
IMP. – Imperator
AVG. – Augustus
COS. – Consul
Dla zaznaczenia liczby mnogiej wyrazów skróconych przez odcięcie stosowano tzw. iterację, czyli zwielokrotnienie ostatniej, pozostałej po odcięciu, litery:
AVGG – dwóch Augustów (Augusti duo)
IMPPP. – trzej imperatorzy (Imperatores tres)
Po jakimś czasie reguły iteracji rozluźniły się i kamieniarze zamiast klasycznej iteracji COSS. – dwóch konsulów (Consulibus duobus), zaczęli pisać CCSS, a potem już tylko CC.
Iterację stosuje się do dziś najczęściej w określeniach zakonników – OO. – Ojcowie (np. dominikanie), FF. - bracia (fratres), oraz SS. - siostry (sorores) lub święci (sancti) – rzadziej w zwrotach grzecznościowych – P.P. Panie i Panowie, Państwo.
W przypadku niektórych suspensji zapisywanych syglami można było zaznaczyć ich rodzaj gramatyczny: sygle oznaczające wyrazy rodzaju żeńskiego odwracano.
Dla zaznaczenia dokonanej suspensji stawiano przy wyrazie skróconym kropkę. Na początku II stulecia po Chr. upowszechnił się również zwyczaj zaznaczania dokonanego skrótu poprzez nadpisanie kreski nad pozostałą częścią wyrazu. Ten sposób stosowano szczególnie w wypadkach, gdy odcięciu ulegała jedynie końcówka fleksyjna.

View More On Wikipedia.org