termy

Termy (łac. thermae od gr. θερμός thermos – „ciepło”) – w starożytnym Rzymie łaźnie publiczne.
Niezależnie od swych funkcji sanitarnych pełniły one rolę ośrodków życia kulturalnego i towarzyskiego. Były miejscami wypoczynku i rozrywki. Mogli korzystać z nich wszyscy obywatele bez względu na przynależność klasową czy stan majątkowy. Jednym z przywilejów przyznawanych przez cesarza było prawo bezpłatnego korzystania z term przez określony czas. Większe łaźnie podzielone były na część męską i kobiecą. Przy wejściu, przed przejściem do szatni (rozbieralni), ważne rzeczy osobiste (głównie pieniądze, kosztowności) oddawano na przechowanie pracownikowi obsługi zwanemu capsarius.
Termy stanowiły zespół obiektów usytuowanych na rozległym terenie. Do ich głównych funkcjonalnych części należały:

szatnia (apodyterium)
sala lub otwarty basen do kąpieli zimnych (frigidarium)
baseny z ciepłą wodą (tepidarium), ogrzane pomieszczenie stanowiło przejście do sali kąpieli gorących
baseny z gorącą wodą (caldarium)
łaźnie parowe (laconicum, sudatorium, assum)
sale masażu (elaeothesium/oleoterion, unctorium), gdzie również namaszczano olejkami.
sale wypoczynkowe, westybule, palestra, biblioteka itp.
Do oświetlenia zadaszonych, ogromnych pomieszczeń Rzymianie opracowali system okien clerestorium (okna w dachu lub w pobliżu dachu lub sklepienia).
Termy zaopatrywane były akweduktami w źródlaną wodę. Pomieszczenia z basenami i salę do wypoczynku ogrzewano gorącym powietrzem rozprowadzanym w przestrzeni pod podłogą, za pomocą systemu zwanego hypocaustum. Poza tymi pomieszczeniami w kompleks term wchodziły także boiska, sale gimnastyczne, stadiony, eksedry i portyki przeznaczone dla wypoczywających i prowadzących życie towarzyskie, biblioteki, pokoje muzyczne, bufety, sale gier w kości itp. Obiekty rozmieszczone były wśród zieleni.
Termy w dużych ośrodkach miały bogaty wystrój architektoniczny i pełną przepychu dekorację. Ściany wewnątrz budynków pokrywano freskami, stiukami, w salach kąpielowych okładzinami z barwnych marmurów. Sufity zdobiono kasetonami i złoceniami, posadzki wykładano mozaikami lub płytami kamiennymi. Baseny, często z fontannami, okładano płytami z marmuru, granitu, porfiru, bazaltu, pomieszczenia zdobiono także rzeźbami.
Najstarsze termy z II w. p.n.e. zostały odkopane w Pompejach. Upowszechniły się w I wieku p.n.e.. W tym okresie przeobraziły się w ogromne kompleksy. Do najsłynniejszych należały termy zbudowane przez cesarzy: Tytusa, Domicjana, Karakallę, Dioklecjana, Konstantyna. Budowane były nie tylko w Rzymie, ale na terenie całego imperium np. w Patarze z I w., Paryżu i Hierapolis z przełomu II i III w., Trewirze z IV w., Aleksandrii.
Wraz z nadejściem chrześcijaństwa termy zaczęły podupadać. Większość kompleksów łaźni publicznych obecnie już nie istnieje. Do najlepiej zachowanych należą Termy Karakalli.
Obraz ruchliwego życia w termach daje Lucius Anneus Seneka w Listach moralnych do Lucyliusza:
„Mieszkam tuż obok term. Wyobraź sobie więc te najprzeróżniejsze głosy, których już uszy ścierpieć nie mogą. Siłacze ćwiczą i wyrzucają w górę ręce obciążone ciężarami […]; kiedy trafi się jakiś próżniak, któremu sprawiają przyjemność pospolite masaże, słyszę klaskanie dłoni o ciało […] A jak się zjawi sędzia sportowy i zacznie liczyć piłki – to już koniec […] Masz dalej tych, co skaczą do wody z impetem, rozbijając ją, […] wyobraź sobie piszczący i skrzekliwy głos niewolnika – depilatora […] Dodaj najprzeróżniejsze nawoływania sprzedających ciastka i masarza i cukiernika, z których każdy na swój sposób ale zawsze głośny, reklamuje swój towar”.

View More On Wikipedia.org