restauracja

Konserwacja i restauracja zabytków – zespół działań z obszaru ochrony zabytków mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zatrzymanie bądź spowolnienie procesów degradacji oraz prawidłowe udokumentowanie prowadzonych prac, ich przyczyn oraz skutków (konserwacja), a także, w razie potrzeby, wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych oraz przywrócenie jego wcześniejszej (niekoniecznie „pierwotnej”) formy (restauracja).
Przedmiotem tych działań, zgodnie z polskim prawodawstwem, są zabytki rozumiane jako nieruchomości lub obiekty ruchome będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionych czasów, warte zachowania ze względu na wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. W ustawodawczych próbach definiowania i kategoryzacji badacze wskazują wady powodujące pomijanie pewnych grup zabytków lub niebezpieczeństwo uświadomienia ich wartości dopiero w przyszłości. Badacze podkreślają również różne pojmowanie terminu „zabytek”, a także istnienie pokrewnych pojęć określających wytwory człowieka mogące podlegać ochronie, konserwacji i restauracji: „dzieła sztuki”, „dobra kultury” oraz „dziedzictwa kultury”. W związku z tym granice między tymi pojęciami są płynne, a ich zakresy znaczeniowe często nachodzą na siebie.
Konserwacją i restauracją zabytków zajmują się dwie dziedziny naukowe.
Pierwszą z nich jest konserwacja i restauracja dzieł sztuki, która po ograniczeniu liczby dyscyplin naukowych w 2018 r., razem ze sztukami plastycznymi tworzy dyscyplinę „sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki”, należącą do dziedziny sztuki. Poddawane konserwacji dzieła sztuki najczęściej są również zabytkami, jednak nie zawsze nimi muszą być, jak ma to miejsce w przypadku konserwacji sztuki współczesnej. Równocześnie, konserwatorzy-restauratorzy dzieł sztuki w praktyce zajmują się również zabytkami pozbawionymi wartości artystycznych.
Druga dyscyplina została wprowadzona w roku 2022 pod nazwą „ochrona dziedzictwa i konserwacja zabytków” i należy do dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych.
Do dziedzin zajmujących się pokrewnymi tematami zaliczyć można ochronę dóbr kultury, wliczaną do nauk o sztuce, a także historię sztuki, archeologię i muzealnictwo. Czasem wyróżnia się również termin „konserwatorstwo”, jako określenie dziedziny zajmującej się zagadnieniami rozpoznawania i badania zabytków, projektowaniem procesu konserwatorskiego na podstawie wyników tych badań oraz kierowaniem zespołem konserwatorskim. Najczęściej jednak działania te włączane są do dziedziny konserwacji i restauracji dzieł sztuki pod nazwą „projektowania konserwatorskiego”.
W Polsce działania z zakresu konserwacji i restauracji zabytków regulowane są ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. Kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków oraz nadzór nad pracami przy zabytkach wpisanych do rejestru oraz ewidencji zabytków dla danego województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Nadzór nad działalnością wojewódzkich konserwatorów zabytków sprawuje Generalny Konserwator Zabytków.
Pracami konserwatorskimi i restauratorskimi przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków kierować mogą wyłącznie absolwenci studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich w zakresie konserwacji i restauracji dzieł sztuki lub konserwacji zabytków, którzy przez co najmniej 9 miesięcy brali udział w pracach konserwatorskich, pracach restauratorskich lub badaniach konserwatorskich, prowadzonych przy zabytkach wpisanych do rejestru, inwentarza muzeum będącego instytucją kultury lub zaliczanych do innych kategorii określonych w art. 14a ust. 2 ustawy.
Dziedzina konserwacji i restauracji zabytków posługuje się szerokim wachlarzem zabiegów, z których najczęściej stosowane są: konserwacja (rozumiana jako jeden z zabiegów konserwatorskich), restauracja, rekonstrukcja, adaptacja, odbudowa, anastyloza, rewaloryzacja i rewitalizacja.

View More On Wikipedia.org