czarny dym

Proch czarny (proch dymny, proch zwykły) – materiał wybuchowy, najdawniej znana mieszanina wybuchowa. Składa się z azotanu potasu (saletry potasowej), węgla drzewnego i siarki. Proch czarny jest materiałem wybuchowym o małej mocy, co plasuje go między materiałami miotającymi a materiałami kruszącymi. W zależności od stopnia gęstości, warunków reakcji chemicznej i sposobu inicjowania może wybuchać z dużą prędkością lub palić się wolno. Produkuje się go w postaci nieregularnych ziaren prochowych różnych rozmiarów, w zależności od przeznaczenia, koloru szaroczarnego o metalicznym połysku. Gęstość wynosi od 1,5 do 1,95 g/cm³.
Proch czarny znany jest od wielu stuleci, jednak właściwy rozwój jego produkcji i zastosowania zaczął się dopiero po wynalezieniu broni palnej, w której energia gazu wydzielającego się podczas zapalania prochu czarnego jest stosowana do miotania pocisków. Proch czarny od XIV do XIX wieku był używany jako materiał miotający w broni palnej, poza tym był używany jako materiał wybuchowo-kruszący w wojsku i górnictwie. Do wynalezienia nitrogliceryny i dynamitu był jedynym materiałem wybuchowym.
Proch czarny jest bardzo wrażliwy na uderzanie oraz działanie iskry. Jego wadami są m.in.: wysoka higroskopijność (już przy 2% wilgotności zapala się z trudem, a od 15% wilgotności całkowicie traci zdolność zapalenia), powstawanie silnej chmury dymu ograniczającej widoczność (około 56% produktów spalania pozostaje pod postacią stałych cząstek) i przybieranie częściowo postaci pyłu w przechowywanych nabojach, co może skutkować rozerwaniem lufy podczas strzału. Jego wysoka zdolność do wchłaniania wilgoci skutkowała tym, że w użyciu militarnym proch czarny był trudny w magazynowaniu i w praktyce musiał być produkowany na bieżąco.
Proch czarny został wynaleziony w Chinach w IX wieku, będąc praktycznie jedyną znaną mieszaniną pirotechniczną miotającą aż do połowy XIX wieku. Obecnie został już prawie całkowicie wyparty przez bardziej efektywne materiały, takie jak proch bezdymny. Z roli kruszącego materiału wybuchowego obecnie też jest wyparty, np. przez trotyl. Cały czas jest jednak wytwarzany, używa się go obecnie głównie w sztucznych ogniach, silnikach rakiet modelarskich oraz replikach broni czarnoprochowej (broń odprzodowa i broń odtylcowa).

View More On Wikipedia.org